Virtual reality

Bestrijding fantoompijn met VR: ‘Op het scherm zag ik mijn onderarm’

Köpenicker / fotolia.com

Virtual Reality wordt steeds vaker ingezet voor pijnbestrijding. Na een operatie bijvoorbeeld, maar ook bij bestrijding van fantoompijn na de amputatie van een arm of been.

Drie jaar geleden verloor George Borgman na een auto-ongeluk het onderste deel van zijn linkerarm. Sindsdien heeft hij last van fantoompijn. “Een zeer onaangenaam gevoel in een deel van je lichaam dat er niet meer is”, legt hij uit.

Borgman vond baat bij een onderzoek van het UMCG voor het bestrijden van fantoompijn met behulp van virtual reality (VR). Het bleek een succes. “Op een beeldscherm zag ik mijn onderarm terug”, vertelt hij. “Met behulp van de juiste oefeningen ging de pijn voor een belangrijk deel over. De pijn ging van een cijfer 8 naar een cijfer 4.”

​Internationaal onderzoek

Het onderzoek van het UMCG maakt onderdeel uit van een omvangrijk internationaal onderzoek van het Sahlgrenska universitair medisch centrum in Gotenburg. De achtergrond ervan is het feit dat fantoompijn veel voorkomt. Meer dan de helft van de mensen die een been of of een arm moet missen, heeft er op enig moment last van.

Tijdens de behandeling beweegt de patiënt zijn fantoomarm of -been op een beeldscherm. Dit doet hij of zij door de betrokken spieren in de arm- of beenstomp aan te spannen. De behandeling duurt vijftien keer twee uur. Hierbij wordt de patiënt naar bepaalde vormen van beweging en ontspanning geleid.

Vermindering fantoompijn

De elektroden op de stomp sturen het virtuele lichaamsdeel op het scherm aan. Als de gebruiker de spieren aanspant waarmee je normaal gesproken de elleboog strekt, gebeurt dat op het scherm ook. Hetzelfde geldt voor het buigen van de pols of het strekken van een knie.

“Door de virtuele training wordt een specifiek deel van de hersenen gereactiveerd”, aldus Corry van der Sluis, revalidatiearts in het UMCG. “Het gaat daarbij om het deel van de hersenen dat betrokken is bij het maken van bewegingen van de geamputeerde arm of het been.”

Dit heeft in veel gevallen een soms aanzienlijke vermindering van fantoompijn tot gevolg. “Hoeveel precies, dat moet het uiteindelijke Zweedse onderzoek uitwijzen. Maar het is onmiskenbaar dat sommige mensen er baat bij hebben.”

Post-operatieve pijn

Virtual Reality wordt ook ingezet bij de meer reguliere pijnbestrijding, bijvoorbeeld na een operatie. Dit gebeurt onder meer in de Sint Maartenskliniek in Nijmegen. Als patiënten na de operatie last hebben van pijn, duurt het soms even voordat de medicatie werkt.

VR-brillen helpen patiënten die tijd te overbruggen. De patiënt kiest uit een reeks virtuele ervaringen die elk ongeveer vijftien minuten duren, zoals het bezoeken van een wereldstad, zwemmen met dolfijnen of een spelletje. Bijna alle patiënten in het proefproject waren tevreden, evenals de betrokken behandelaars.

Reacties