E-health

‘Dankzij digitalisering 60.000 zorgverleners minder’

Een kleine productiviteitsstijging met behulp van ict kan al een trendbreuk betekenen op de arbeidsmarkt. Maar dat vereist wel een andere aansturing, aldus ING-zorgbankier Jan Willem Spijkman.

Digitalisering maakt productiever werken mogelijk. Dat blijkt uit een rapport van ING. Maar dan moet er wel iets veranderen in de Nederlandse zorgsector, zegt zorgbankier Jan Willem Spijkman.

Het ING-rapport stelt het niet voor de eerste keer vast: de zorgvraag groeit, de beroepsbevolking gaat dalen, en dus dreigen de personeelstekorten chronisch te worden. ‘Digitalisering levert efficiëntere zorgverlening op, en dus daalt de personeelsbehoefte,’ licht Jan Willem Spijkman toe. ‘Dan moet je denken aan een betere communicatie met de patiënt, zorg op afstand en uitwisseling van data. Alle drie bewezen toepassingen van ict.’

Reis boeken

Dat toepassing van ict leidt tot een grotere efficiency, is duidelijk in tal van economische sectoren. Spijkman: ‘Een reis boeken kost een fractie van de tijd die je er tien jaar geleden voor nodig had. Niemand staat meer in de rij bij de bank om geld op te nemen met een betaalkaart. En zo kan ik nog wel even doorgaan.’

Maar ook in de zorg kan het beter, bewijzen voorbeelden uit het buitenland. Met Nederland vergelijkbare landen als Denemarken, Zweden en het Verenigd Koninkrijk laten zien dat een flinke productiviteitsgroei haalbaar is. Spijkman: ‘In Zweden is die groei maar liefst drie procent per jaar. Dat is een heel hoog cijfer, in Nederland zouden we met veel minder groei al zeer goede resultaten boeken.’

Enorme ommezwaai

In het ING-rapport wordt dit nader uitgewerkt. Bij voortzetting van de trend van de afgelopen vijf jaar (0,4 procent productiviteitsgroei per jaar), zijn er in 2040 bijna 170.000 ziekenhuismedewerkers meer nodig zijn, aldus het rapport. Als de productiviteit door inzet van digitalisering zou toenemen tot 1 procent per jaar, dan is er ineens sprake van een trendbreuk. De personeelsbehoefte in 2040 komt dan zo’n 60.000 ziekenhuismedewerkers lager uit.

‘Dat zou natuurlijk een enorme ommezwaai betekenen,’ aldus Spijkman. ‘En laten we eerlijk zijn: we hebben geen keus. Als we doorgaan op de huidige weg, dan is er in 2040 niet alleen te weinig personeel, maar ook te weinig geld om nog een goede zorg te kunnen garanderen. In die zin is ons rapport een wake-up call.’

Bovenregionaal

Een van de oplossingen, vervolgt Spijkman, is: pak de digitalisering bovenregionaal aan. ‘Op dit moment is de innovatie veel te gefragmenteerd. Iedereen doet op kleine schaal zijn best, maar de noodzakelijke opschaling komt op die manier nooit van de grond. Een landelijke aanpak daarentegen is te ambitieus. We hebben een aantal jaar geleden gezien hoe het is misgelopen met de Wet op het landelijk epd. Een bovenregionale aanpak biedt het beste van twee werelden: de schaalgrootte is behoorlijk en het innovatiegebied is toch overzichtelijk qua omvang.

Patiënten

In het ING-rapport wordt gepleit voor enkele regisseurs uit het veld die het initiatief moeten nemen om de bovenregionale samenwerking vorm te kunnen geven. ‘Zorgverzekeraars of grote zorginstellingen, zoals academische ziekenhuizen, hebben veelal regio-overstijgende werkgebieden en een uitgebreid netwerk. Dergelijke partijen lijken het meest kansrijk om het veld mee te krijgen in gezamenlijke afspraken.

Aan de patiënten zal het in elk geval niet liggen, zo blijkt uit het ING-rapport. Uit onderzoek onder 25.000 respondenten komt naar voren dat bijna drie op de vijf Nederlanders periodieke ziekenhuiszorg liever thuis of dicht bij huis (bij de huisarts of in een gezondheidscentrum) ontvangen dan in het ziekenhuis.

Reacties