Robotisering

‘De prijs van een exoskelet kan omlaag naar 25.000 euro’

Mensen met een dwarslaesie zijn nu nog aan een rolstoel gebonden. Dat kan veranderen als er betaalbare en handelbare exoskeletten op de markt komen. Een nieuw type exoskelet, March III, is een stap in de goede richting.

Ze heeft roze loopschoenen aan, speciaal voor de gelegenheid, en ze strikt ze zorgvuldig. Ze hijst zich in haar exoskelet en staat op. ‘Ik kan voor het eerst in 17 jaar weer staan, lopen en zitten,’ zegt Sjaan Quirijns. ‘Net als vroeger. En ik vind het heerlijk.’

Sjaan Quirijns is dwarslaesiepatiënt. Na een ongeluk raakte ze verlamd vanaf haar borst en ze is daardoor normaal gesproken gebonden aan een rolstoel. Tot ze ruim een jaar geleden werd benaderd door een team studenten van de TU Delft. De technische universiteit had hen een jaar vrijgesteld om een nieuw type exoskelet te ontwikkelen, March III.

Verbeteringen March III

Een exoskelet is feitelijk een loopharnas voor mensen met een dwarslaesie, waarvan de ontwikkeling in volle gang is. De CE-gemarkeerde modellen, zoals de Rewalk 5.0 en 6.0, die in sommige revalidatieklinieken worden gebruikt, zijn relatief zwaar en log. Bewegingen van de gewrichten lopen niet soepel en de software, hoewel behoorlijk geavanceerd, sluit nog weinig aan op de mogelijkheden van de individuele gebruiker.

Het eerder aan de TU ontwikkelde model March II kenmerkte zich al door een aanzienlijk aantal verbeteringen. Maar March III gaat nog verder. De innovaties van March III dragen aanzienlijk bij aan de dagelijkse bruikbaarheid en aan het comfort. Er zijn onder meer verbeteringen doorgevoerd aan het enkelgewricht, dat nu een op- en neerwaartse beweging kan maken. Hierdoor kan de gebruiker een (vooralsnog flauwe) helling op- en aflopen.

Dichtbij het schap

Ook zijn er meer variaties mogelijk in de stapgrootte. Dit maakt het bijvoorbeeld mogelijk om in een supermarkt dichtbij het schap te komen, legt gebruiker Sjaan Quirijns uit. ‘Mensen die gewoon kunnen lopen, hebben dat helemaal niet in de gaten, maar je past je stapgrootte aan met vrijwel elke handeling die je doet.’

De Sint Maartenskliniek in Nijmegen, een van de partners in het project March III, is enthousiast over de vernieuwingen. ’De bewegingen die je kunt maken zijn veel gevarieerder en de gebruiker kan zichzelf in en uit het pak krijgen,’ zegt revalidatiearts Ilse van Nes. ‘Dat maakt dit exoskelet veel mooier dan de exoskeletten waarvan wij gebruik maken. Bovendien is de stabiliteit beter gewaarborgd, ook al heb je nog wel krukken nodig voor het evenwicht. Al met al is het een enorme stap vooruit.’

Thuisgebruik

Thuisgebruik van het exoskelet komt hierdoor dichterbij, meent Chris Oomen, directeur van zorgverzekeraar DSW en al jaren met een bedrag van tussen de 50- en 100.000 euro hoofdsponsor van het project March III. ‘Het wordt tijd dat we het exoskelet in het straatbeeld gaan terugzien. Een R&D-project als dit biedt daar de mogelijkheden voor.’

Nu nog kost een exoskelet zo’n 85.000 euro, deels vanwege de hoge ontwikkelkosten. Maar dat kan goedkoper, meent Chris Oomen. ‘Een bedrag van 25.000 euro moet haalbaar zijn. Dan kan het exoskelet ook in het basispakket. Dat zou een geweldig hulpmiddel zijn om mensen met een dwarslaesie een betere kwaliteit van leven te bezorgen. En ik ben er trots op dat we daar als verzekeraar een bijdrage aan kunnen leveren.’

Autroverkoper

Het eerste exoskelet van een TU-team, March II, werd gepresenteerd in 2017. Destijds verzorgde gebruiker Ruben de Sain de presentatie. Hij is autoverkoper in Nijmegen en kwam op zijn 22e door een motorongeluk in een rolstoel terecht.

Eerder mocht Ruben de Sain tien weken lang voor een experiment een exoskelet lenen van de Sint Maartenkliniek in Nijmegen. Toen hij dit ‘pak’, zoals gebruikers en zorgverleners het noemen, na afloop moest inleveren, was hij teleurgesteld. ‘Het was zó onbeschrijflijk fijn om weer te kunnen lopen. Mijn onderlichaam heeft tien jaar lang letterlijk stilgestaan. Eindelijk was er weer beweging in mijn benen, mijn buik. Heerlijk.’

Crowdfunding

Hij startte een succesvolle crowdfundingsactie om de benodigde 85.000 euro voor een eigen exoskelet bijeen te krijgen en slaagde daarin.

March II was ten opzicht van dit exoskelet een vooruitgang, ontdekte De Sain. Deels is dit een gevolg van het gebruik van intelligente software. De TU Delft werkt al langer met Zwitserse onderzoekers aan algoritmen om de loopondersteuning voor revaliderende patiënten te verbeteren. Dankzij deze algoritmes voegt het systeem zich naar de mogelijkheden van de gebruiker. Dat leidt tot een betere en meer natuurlijke loopbeweging.

Alternatief voor rolstoel

Revalidatiearts Ilse van Nes van de Sint Maartenskliniek verwachtte destijds al dat de nieuwe technologie een volwaardig alternatief voor de rolstoel kan opleveren: ‘De ontwikkelingen gaan wereldwijd hard en de technologie wordt steeds geavanceerder. Ook wordt deze beter betaalbaar. Het past bij de Sint Maartenskliniek om de nieuwste technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen in de praktijk te brengen.’

Op de markt

Enkele exoskeletten die momenteel op de markt zijn:

  • Het Amerikaanse SuitX kwam in 2016 met een exoskelet op de markt dat volgens eigen zeggen het lichtste en meest geavanceerde exoskelet is. De fabriek levert ook een pak dat werknemers in de maakindustrie helpt belastende repeterende bewegingen uit te voeren.
  • Rex Bionics ziet er logger uit dan de SuitX en is behoorlijk prijzig ($ 150.000) maar biedt relatief veel mogelijkheden.
  • De exoskeletten van ReWalk zijn minder geavanceerd maar aanzienlijk betaalbaarder. Het laatste type is de 6.0. De Sint Maartenskliniek in Nijmegen heeft twee van deze exoskeletten in gebruik.

 

 

Reacties