E-health

‘Medewerkers en organisaties in de vvt missen visie op innovatie’

stock.adobe.com

Innovatie in de ouderenzorg is niet primair georganiseerd vanuit het werkproces, en medewerkers missen een visie. Maar zij blijken wel een grote behoefte te hebben aan ondersteuning en advies op dit gebied. Dat blijkt uit onderzoek van de Instellingen voor Verpleging en Verzorging in Utrecht (IVVU).

Uit het onderzoek van de IVVU blijkt dat er over het algemeen in de instellingen behoorlijk veel gebruik gemaakt van nieuwe technische mogelijkheden. Zo gebruiken alle instellingen een elektronisch cliëntendossier (ecd). De meeste beschikken ook over sensoren met het oog op ‘dwaalpreventie’. Daarnaast schrijdt ook de robotisering van de zorg in de instellingen voor ouderenzorg voort. Het merendeel van de innovaties sluit aan op de belangrijkste thema’s van het Kwaliteitskader Verpleeghuiszorg.

Toch zijn de meeste deelnemers aan het onderzoek van mening dat de innovatie niet vanuit het primaire proces plaatsvindt. Zaken als publiciteit over bepaalde nieuwe technische oplossingen en de beloften van leveranciers spelen daarbij een grotere rol. Ook positieve verhalen van andere instellingen kunnen een reden zijn om aan een innovatie te beginnen. Dit zonder dat voldoende onderzoek of de betreffende vernieuwing wel goed bij de eigen organisatie past.

Geen gestructureerde aanpak

De respondenten geven aan dat de eigen organisatie onvoldoende visie heeft op digitale en technologische vernieuwing. Organisaties willen veel beginnen maar implementeren weinig succesvol. Veel organisaties hebben het moeilijk met een gestructureerde aanpak van innovatie(s). Dit is in lijn met de constateringen die de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd eerder deed op basis van haar proefbezoeken in het kader van de nieuwe toezichttaken op de implementatie van innovaties.

Naast tijd en prioriteit worden ook bestuurlijke betrokkenheid en eigenaarschap van medewerkers genoemd als belangrijke factoren voor succesvolle innovatie en implementatie. Inhoudelijke betrokkenheid en kennis en ervaring zorgen voor een vroegtijdige verbinding van innovatie met het zorginhoudelijk proces. Een opmerkelijke conclusie van het onderzoek is verder dat er sprake is van ‘schaamte’ in relatie tot technologische vernieuwing. Bijvoorbeeld doordat nieuwe toepassingen niet worden gebruikt en dat daarmee in de visie van de deelnemers aan het onderzoek geld wordt verkwist. Maar ook schaamte voor een gebrek aan technische randvoorwaarden of digitale vaardigheden.

Grote mate van openheid

De ouderenzorg staat wat deze constateringen betreft niet op zichzelf. Buro Wisselstroom begeleidt al twaalf jaar zorginnovaties en de bijbehorende verandertrajecten. Op basis daarvan valt te concluderen dat dit frequent en breed voorkomt in de zorgsector. Opvallend is wel de grote mate van openheid bij de deelnemers aan dit onderzoek. De betrokken organisaties durven zich hierin kennelijk kwetsbaar op te stellen.

Organisaties starten veel innovaties, maar daadwerkelijke implementatie blijft achter. Doordat er zoveel dingen tegelijkertijd moeten in de ouderenzorg is het moeilijk om voldoende tijd te nemen om een innovatie goed te implementeren en te laten groeien. Bij het innovatienetwerk heeft duurzaamheid dan ook de hoogste prioriteit, aldus het IVVU-onderzoek. Daarbij gaat het uiteraard om commitment vanuit bestuur en betrokkenheid van cliënt en medewerker bij het bepalen van de inhoud van een project. Maar ook de juiste faciliteiten om de innovatie goed op te zetten en in te richten, plus sturing op structurele inzet van de innovatie zijn belangrijk. Net als de praktische digitale vaardigheden die erbij komen kijken.

Betrokken leiderschap volgens IVVU

Dit vraagt om betrokken leiderschap, aangezien innovatie nog een relatief nieuw onderwerp is op de agenda van management en bestuur. Daarbij spelen veelal vragen als: Hoe stuur ik op innovatie die loont voor mijn organisatie? Hoe stimuleer ik innovatie en structurele inzet hiervan binnen mijn organisatie? Hoe zorg ik voor voldoende kennis en vaardigheden onder mijn medewerkers?

Uit het onderzoek komt duidelijk naar voren dat er een grote behoefte en motivatie is om te leren gericht te innoveren en duurzaam te implementeren. Een geïnterviewde verwoordt het als volgt. ‘Leer mij welke stappen ik moet zetten om te komen tot duurzame innovatie.’ Het volgen van masterclasses of workshops alleen is niet voldoende. Met name het leren toepassen in de praktijk (learning on the job) en het leren van elkaars ervaringen verdienen extra aandacht.

Loek Kusiak

Reacties