E-health

Nieuwe technologie maakt medewerkers gelukkig

Voor studenten aan medische en zorgopleidingen zal het een grote geruststelling zijn: het aantal vacatures in deze sector neemt alleen maar toe en dat zal waarschijnlijk nog lang zo blijven. Werk genoeg.

Voor ongeveer alle anderen is het toenemende personeelstekort toch wel zorgelijk aan het worden. Het aantal moeilijk te vervullen vacatures stijgt in de ziekenhuizen, in de VVT, de gehandicaptenzorg, de geestelijke gezondheidszorg en voor bepaalde medisch specialismen tot recordhoogten. Dat leidt tot allerlei initiatieven.

Zorginstellingen gaan met onconventionele methoden op zoek naar personeel en pakken de administratieve belasting aan, denk aan [Ont]Regel de zorg. Ze streven naar een andere personeelsmix en gaan slimmer inroosteren. Ook werken ze aan taakverschuiving, taakherschikking en job carving. Voor de langere termijn zetten ze in op strategische personeelsplanning en investeren ze in stages en opleidingen en in het imago van de zorg.

Grote veranderingen worden natuurlijk verwacht rond de transitie van nazorg naar voorzorg, zelfzorg/veerkracht en preventie, van groene zorg en duurzaamheid. Denk ook aan zinnige zorg en het gebruik van digitale technologieën voor zorg en gezondheid.

Schaarse capaciteit

Het gebruik van digitale zorgtechnologie heeft een grote impact op de gehele zorg, maar in het huidige Regeerakkoord (2017-2021) staat e-health nadrukkelijk in de context van het personeelstekort: “Om de schaarse capaciteit aan zorgpersoneel optimaal te benutten voor zorg en aandacht voor cliënten en patiënten, is het wenselijk digitaal ondersteunde zorg gericht in te zetten en de verspreiding van innovatieve werkwijzen (e-health) te bevorderen, zowel thuis als in het verpleeghuis.”

En daar worden middelen voor vrijgemaakt, deze kabinetsperiode 40 miljoen euro, daarna 5 miljoen per jaar. Digitalisering van de zorg vraagt bovendien een intensivering in het opleidingsaanbod op alle niveaus. Want kennis, attitude en vaardigheden moeten nou eenmaal overgebracht, aangeleerd en eigen gemaakt worden. De regionale en nationale samenwerkingsverbanden die nodig zijn voor deze sociale innovatie ontwikkelen zich inmiddels. Hier en daar worden ze financieel gefaciliteerd door de rijksoverheid. Die presenteerde in maart 2018 een ambitieus actieprogramma ‘Werken in de zorg’

Gevolgen

Wie werkt in de gezondheidszorg ziet nog niet zo veel van bovengenoemde maatregelen en initiatieven, maar merkt inmiddels wel de gevolgen van het capaciteitsprobleem. Bovendien hebben (aankomende) professionals in de zorg meer dan gemiddeld te maken met factoren die van invloed zijn op het ontstaan van burnout en stressgerelateerde problemen. Recente studies toonden hoge prevalenties daarvan onder geneeskundestudenten, a(n)iossen, huisartsen, co-assistenten of SEH-medewerkers. Naast personeeltekorten worden als oorzaken daarvan onder meer genoemd onregelmatige (nacht)diensten, administratielast, multiculturele contacten, incidenten, en intimiderende of treiterende patiënten.

Erkenning en waardering

Goed werkgeverschap is hier essentieel want nieuw personeel aantrekken is één ding, maar medewerkers behouden is de kunst. Daarom zie je naast aandacht voor beloning, moderne contractering en arbeidsvoorwaarden steeds meer en nadrukkelijker aandacht ontstaan voor een betere regulering van de werkdruk. Daarnaast voor erkenning en waardering, voor positief leiderschap.

Dat zijn op zichzelf al belangrijke waarden, maar ze zijn ook instrumenteel voor het verminderen van ziekteverzuim, het vergroten van inzetbaarheid en het voorkomen van burnout. Dat wordt gelukkig steeds beter gezien in ons land, en ook daarbuiten. Daar is bovendien steeds meer wetenschappelijk bewijs voor, voor zover dat al nodig is.

Een Nederlands voorbeeld in het wetenschappelijk onderbouwde programma GRIP. Dat is ontwikkeld om de effectiviteit als mens en als zorgprofessional te behouden en te ontwikkelen. En zo het risico van burnout te verkleinen. Wat is daar voor nodig? Waardering, plezier in je werk, kunnen doorgroeien, een goede privé-werk balans, bezieling, zingeving…

Buitenlands voorbeeld

Iedereen weet het eigenlijk wel, maar de ernst, de urgentie en de relevantie dringen nu door tot de raden van bestuur in de zorg. Een veelbetekenend buitenlands voorbeeld was te zien op de Quality and Safety in Healthcare-conference begin mei in Amsterdam.

De CEO van IHI, Derek Feeley opende deze grote internationale bijeenkomst met een uiteenzetting over het enorme belang van ‘joy in work’. Hij ging in op de manieren waarop we in de zorg – een positieve werkomgeving kunnen creëren.

Gelukkige werknemers vallen minder snel uit en leveren betere zorg. Mede dankzij nieuwe technologie. In de waan van de dag is die les een niet te onderschatten indicator voor goed werkgeverschap in de zorg van vandaag.

Hans C. Ossebaard werkt als adviseur Innovatie & eHealth voor Zorginstituut Nederland waar hij de bijdrage van -health aan ‘zinnige zorg’ tracht te versterken. Sinds 2017 werkt hij bij de VvAA aan ontwikkeling en implementatie van bruikbare eHealth oplssingen voor de uitvoeringspraktijk. 

Reacties