Big data en kunstmatige intelligentie

UMC Utrecht onderzoekt welke health apps veilig zijn

© Andrey Popov / stock.adobe.com

Voor gebruikers en zorgverleners is vaak niet duidelijk welke gezondheidsapps betrouwbaar zijn en welke niet. Het UMC Utrecht ontwikkelt daarom de standaard Probast.

Carl Moons, hoogleraar klinische epidemiologie aan het UMC Utrecht, staat aan de basis van Probast. “Ik maak me zorgen om de ontwikkeling van de medische voorspelmodellen waarop de gezondheidsapps zijn gebaseerd”, zegt hij. “Het zijn er naar schatting vele tienduizenden, maar de voorspellende waarde is bij lang niet alle modellen wat het zou moeten zijn. Momenteel is daarom voor gebruikers en zorgverleners niet duidelijk welke sites en apps betrouwbaar zijn.”

__________________________________________________________________________________________

Abonneer u nu op de nieuwsbrief van QruxxTech. En krijg daarmee iedere maandag een update van alle artikelen, blogs en nieuwsberichten.

___________________________________________________________________________________________

Medische rekenmodellen voorspellen de kans op ziekten, welzijn of sterfte op basis van bijvoorbeeld leeftijd, geslacht, symptomen, leefstijl en allerlei testuitslagen.

Kans op diabetes

Er zijn zowel diagnostische als prognostische rekenmodellen. Met de diagnostische rekenmodellen bepaalt men aan de hand van een paar simpele testuitslagen en symptomen of iemand een bepaalde aandoening heeft. Bijvoorbeeld een combinatie van geslacht, leeftijd, familiegeschiedenis en een bloedtest om de kans te berekenen dat iemand diabetes of glutenintolerantie heeft.

Prognostische rekenmodellen berekenen de kans op het krijgen van een bepaalde ziekte, aandoening of symptomen. Bijvoorbeeld de kans op het krijgen van hart- en vaatziekten, binnen tien jaar.

De medische rekenmodellen worden over de hele wereld door zorgverleners en site- en appontwikkelaars gebruikt om diagnose- en behandelbeslissingen te ondersteunen. Ook kun je op basis hiervan bijvoorbeeld leefstijladvies geven of medicatie voorschrijven. Maar de betrouwbaarheid laat dus te wensen over.

Voor ontwikkeling Probast

Moons: “Voordat we begonnen met de ontwikkeling van Probast , controleerden we duizenden onderzoeken in verschillende medische disciplines op deugdelijkheid. De treurige uitkomst van dit vooronderzoek was dat slechts een heel klein deel van deze studies aan alle eisen voldeed. Gemiddeld genomen bleek slechts zo’n tien tot twintig procent aan de criteria te voldoen.”

De overgrote meerderheid van de voorspelmodellen is niet correct. Volgens Moons is dat niet vreemd. “Wetenschappers voelen een enorme druk om te publiceren. Er zijn veel wetenschappelijke tijdschriften en die moeten allemaal worden gevuld. Sommige onderzoekers doen maar wat, daardoor verschijnt er veel bagger. Verkeerde voorspelmodellen kunnen echter ernstige gevolgen hebben. Het kan leiden tot een onjuiste inschatting van risico’s, foutief inlichten van patiënten over hun ziekte, onnodig leefstijladvies geven en zelfs verkeerde medicatie toedienen.”

Idee is niet nieuw

Het idee een standaard te maken om medisch onderzoek te kunnen beoordelen, is niet nieuw. Het bestaat al op veel gebieden, zoals geneesmiddelenonderzoek, diagnostische testen en onderzoek naar oorzaken van ziekten. Maar het bestond nog niet voor voorspelmodellen.

Anneke Damen, onderzoeker bij het wetenschappelijk onderzoeksinstituut Cochrane Nederland, is blij met Probast. Zij begon er al tijdens de ontwikkelingsfase mee te werken. “Ik heb nu twee reviews geschreven met behulp van de checklist en de deugdelijkheid van zo’n honderd artikelen beoordeeld. Het niveau van mijn werk gaat er duidelijk door omhoog. Het is een extra stap, die ik voorheen oversloeg. Of ik beoordeelde zelf, met eigengemaakte criteria, of het onderzoek naar de voorspelmodellen aan de eisen voldeed. Maar dat gaat ten koste van de kwaliteit.”

Gewoon een vragenlijst

Probast is eigenlijk gewoon een vragenlijst. “Door de vragen, die over het artikel gaan, te beantwoorden, kan ik zien of er een goed onderzoek ten grondslag ligt aan het voorspelmodel. In het begin was het niet makkelijk te gebruiken, een tijdrovende klus. Ik moest er eerst ervaring mee opdoen. Nu ik er meer mee heb gewerkt, gaat het veel makkelijker. Het is een korte check die ik in een half uurtje heb gedaan.”

Een eerdere versie van dit artikel verscheen in Zorgvisie ict magazine.

 

Reacties