Medische Technologie

VR-bril steeds succesvoller bij medische behandeling

Het dialysecentrum van het Maasstad Ziekenhuis onderzoekt of Virtual Reality de dialysebehandeling kan verbeteren. De pilot illustreert de opkomst van VR in de medische zorg en is een stap richting grootschalige implementatie.

“Over vijf jaar moet deze vorm van e-health standaard zijn in elk vooraanstaand ziekenhuis”, voorspelt Floris van der Breggen. Hij is oprichter van het sociale virtual reality-bedrijf SyncVR, dat bij de pilot betrokken is.

Met het dragen van een VR-bril zouden mensen tijdens de dialysebehandeling minder last hebben van angst en pijn tijdens de aanprikprocedure. Daardoor zijn mispuncties, die bij naar schatting tussen de 1 en 5 procent van de dialysebehandelingen in Nederland voorkomen, en de complicaties die daaruit kunnen voortvloeien mogelijk te voorkomen. Deze complicaties houden vaak chirurgische ingrepen in zoals het plaatsen van een nieuwe shunt.

In het onderzoek draagt een deel van de patiënten een VR-bril tijdens de dialyse en een ander deel niet. Beide groepen worden vergeleken op het aantal mispuncties, de pijn- en angstscore en de kwaliteit van zorg die patiënten ervaren. “Als de VR-bril het aantal complicaties met een half procent verlaagd, hebben we al veel winst behaald”, zegt Van der Breggen.

Effect op cognitie

VR kan angst en pijn verminderen door mensen weg te nemen van de medische interventie. Dat kan volgens van der Breggenop twee manieren: door cognitief ontspannen of cognitief stimuleren. Cognitief ontspannen kan weer op een actieve en passieve manier. Actief door mensen ademhalingsoefeningen te laten doen in (meestal) een natuuromgeving, waarbij de ademfrequentie zich via biofeedback aanpast aan de omgeving. “We maken de omgeving steeds rustiger, zodat patiënten naar een lagere hartslag worden geleid.”

Passieve ontspanning is te bereiken door mensen rustgevende video’s te laten kijken. Spelletjes en speed-reading, waarbij mensen steeds sneller woorden uit een verhaal krijgen te verwerken, zijn cognitief actieve VR-toepassingen. “Er wordt daarbij cognitief zoveel van mensen gevraagd, dat ze geen aandacht meer hebben voor de naald of de pijnlijke wondverzorging. Deze methode is, net al de cognitief ontspannende methode, gebaseerd op eerder uitgevoerd onderzoek.”

Chemotherapie

De toepassing van VR in de medische zorg startte voor SyncVR met een project in samenwerking met KWF op een oncologieafdeling. De vraag was of VR tijdens de chemotherapie de kwaliteit van leven kon verbeteren, door patiënten een manier te geven om aan de ziekte te ontsnappen. Het bedrijf ontwikkelde applicaties waarmee patiënten alleen of samen met anderen actief bezig konden zijn, door bijvoorbeeld spelletjes te doen.

De VR-methode is getest door 70 patiënten een VR-bril te laten dragen tijdens de chemotherapie en 50 niet. De patiënten met bril waren aanmerkelijk tevredener over de zorg dan de mensen in de controlegroep. Bij 85 procent verbeterde de ziekenhuiservaring en 89 procent zou bij een volgende chemotherapiebehandeling opnieuw een VR-bril willen dragen.

Pijn en angst

De volgende stap was of de VR-methode ook geschikt is om angst en pijn te verminderen. Uit een review en trials is bekend dat VR voor een pijnvermindering van een tot vijf punten op een schaal van tien zorgt. Angstreductie is niet eerder onderzocht. En dat gebeurt in de pilot in het Maasstad ziekenhuis wel. Maar angst en pijn gaan samen, verwacht Van der Breggen. “Angstige mensen anticiperen op pijn en voelen daarom ook meer pijn.”

Tegelijk met de pilot in het Maasstad kunnen ook andere medische afdelingen uitproberen of VR een geschikte aanpak is voor patiënten en medisch personeel. Een proefperiode van zes weken is daarvoor genoeg, aldus Van der Breggen. Als de toepassing alleen angst en pijn-reductie beoogt, is geen nieuw onderzoek meer nodig. Er zijn inmiddels aanvragen van afdelingen plastische chirurgie, kindergeneeskunde, geriatrie en radiologie van verschillende ziekenhuizen.

Medicijngebruik

Een volgende pilot, die van start zal gaan in een ander ziekenhuis, gaat wel een stap verder en onderzoekt de invloed van VR op het gebruik van pijnmedicatie. Patiënten die een operatie in dagbehandeling ondergaan, krijgen vaak een roesje bovenop een lokale verdoving.

Virtual reality zou de consumptie van sederende medicijnen kunnen verlagen. “In de VS is dit al aangetoond, maar wij willen dit nu bij specifieke behandelingen in Nederland bekijken en daarbij onderzoeken welke VR-methode geschikt is. Als het medicatiegebruik daalt, gaat er een compleet nieuwe wereld open voor het pijnmedicatieprobleem”, aldus Van der Breggen.

Content bibliotheek

De content voor de VR-bril wordt afgestemd op de specifieke behandelingen in de verschillende ziekenhuizen. Dit is afhankelijk van de mate waarin een patiënt kan en mag bewegen. Mensen mogen in de virtuele omgeving meestal niet naar voren of achteren bewegen of uit de stoel opstaan, legt Van der Breggen uit. Soms mogen ze zelfs niet draaien met het hoofd, zoals bij een ruggenprik.

VR  neemt daarbij veel zorg uit handen van het medisch personeel. “De verpleegkundige moet zijn of haar werk kunnen doen. Wij zien vanuit een centrale plek alle actieve brillen en kunnen op elk moment de content controleren en modules aan- en uit zetten.”

Ook moet er zowel variatie als vernieuwing in de content zijn. “Patiënten zitten drie keer per week aan de dialyse. Sommige video’s kun je een tweede of derde keer zien, maar daarna is nieuw materiaal nodig. Bovendien heeft iedere patiënt iets anders nodig en werkt juist de variatie van ontspannende en cognitief stimulerende modules. Wij hebben een bibliotheek opgezet waar voor iedere patiënt wel iets tussen zit.”

Kosten-effectiviteit

Een VR-bril kost nu zo’n duizend euro per jaar. Het ziekenhuis kan er dan onbeperkt gebruik maken, workshops volgen en op verzoek lokale content laten maken. Later dit jaar wil SyncVR een kosteneffectiviteitsstudie in een aantal ziekenhuizen starten. Ook dat is in de VS al aangetoond.

Van den Breggen verwacht dat de VR-bril verpleegkundigen ook tijd zal besparen.  “Ik twijfel er niet aan dat over vijf jaar ieder vooraanstaand ziekenhuis VR gebruikt bij de behandeling van acute en chronische pijn.”

Reacties